De vaarweg Oude Diep / Oude Riet  -
kaden, beurtvaart en stoombootdienst,
door Koos Vos

Al een paar jaar geleden schreef Koos Vos, een van de oprichters van het Platform Oude Riet, bijgaand overzicht over de scheepvaart langs het Oude Diep, Dwarsvaart en Matsloot. Die scheepvaart was van groot lokaal belang. In dit stuk gaat Koos vooral in op het vracht- en personenvervoer langs deze vaarten zo rond de voorlaatste eeuwwisseling, zo rond 1900 dus.  Maar ook Balktil en schipper/ondernemer Ment Kleveringa komen aan bod.

En waar kon je zoal opstappen? Het openbaar vervoer van tegenwoordig kan aan dit fijnmazige vervoer niet tippen, maar is - toegegeven - wel een stuk sneller. 

je

Toen de Oude Riet nog uitmondde in de Lauwers
door Jan Enne Haack

Niet alles is wat het lijkt.  Jan Enne Haack, lid van het Platform Oude Riet, is er scherp op.

Zo stroomde de Oude Riet ooit niet uit in het Reitdiep, maar in de Lauwers. Pas in 1740 veranderde dat. 
Op de kaart hieronder uit 1867 is dat goed te zien: de oude loop is in rood aangegeven.

Ander punt: Lammerburen is een verbastering van Jelum of Jelamer, een oude wierde, die in 1560 buitendijks kwam te liggen. 

En tenslotte, Electra, Waterwolf en Lammerburen zijn drie namen die nogal eens verwisseld worden.
Toch wel goed om te onderscheiden .

In de bijdrage hieronder in pdf zet Jan Enne Haack, woonachtig te Lammerburen, uiteen hoe het eigenlijk zit.

't Hoge diekje door Boerakker en parochiepaden,

door Koos Vos

Het ‘Hoge Diekje’ , links van de doorgaande weg in rood langs Boerakker,
als stippellijn midden op de kaart onder de Elzepad en Kattenhage 

Het Hoge Diekje in Boerakker 

Een jaar geleden stond in Boerakker het wandelpad ‘Het Hoge Diekje’ in de brandpunt van de belangstelling. Na een storm lag een omgewaaide boom over dwars het pad en de inwoners van Boerakker zagen hun vaste wandelroute versperd. De naam ‘Hoge Diekje’ pakte me en ik zocht de omgeving op de kaart. Volgens de verhalen zou het om eeuwenoud kerkpad gaan, een meter breed, naar zo'n vijftig meter lang. Het loopt van de Boerakkerweg naar het Elzepad. Eerst langs het erf van een boerderij en daarna langs de rand van een weiland. Ook staat het in verbinding met de Kattenhage.

Hoe oud het pad precies is, is niet echt bekend. In de volksmond bestaat het al een eeuwigheid en zou het ooit in verbinding met Niebert en Tolbert hebben gestaan. Heeft er inderdaad ooit een kerkpad naar Niebert én naar Tolbert gelopen? En zo ja, waren er misschien meer kerkpaden in de omgeving en stonden deze ook met elkaar in verbinding? En is tegelijk de vraag gerechtvaardigd, dat de houten voorganger van de kerk van Niebert in de omgeving van het Hoge Diekje heeft gestaan?

Dit is de samenvatting van een tekst die zomer '23 verscheen in Olde Guet, https://www.historischmarum.nl/edities/ 
Dit is het tijdschrift van de Heemkundekring West, ofwel Historische Vereniging Marum. 

De tekst is hieronder in pdf te downloaden. 

September 2023

In gesprek met Jan van den Broek

over de Oude Riet 

Hoewel er de afgelopen jaren veel geschreven is over rivier de Oude Riet en zijn geschiedenis, deed niemand dat zo uitgebreid als oud-archivaris en historicus Jan van den Broek. Wie www.vanlauwerstoteems.nl/ raadpleegt zal direct opvallen hoe diepgaand zijn reconstructie is. Van den Broek dook in de archieven, las de literatuur en fietste alle locaties af. De talrijke foto’s en kaartjes helpen de lezer zijn verhaal te volgen. Van den Broek hanteert daarbij zelfgekozen namen: Woldstroom en Woldgeul voor respectievelijk de veenstroom die uit Trimunt en omgeving naar zee stroomde en - Woldgeul -voor de zeearm die in de middeleeuwen vanuit de Lauwerszee tot Boerakker reikte. 

We spraken Van den Broek voorjaar 2023 in Groningen. Hier lichten we - met zijn toestemming -  er enkele zaken uit. 

* de verlenging van het Wolddiep in 1385 - een compromis uit 1385

en onderaan deze pagina in PDF vorm: 
* Vroege bedijkingen - de Slachte van de Oude Riet bij Den Horn, 
* Oude zeedijken in Langewold, pdf 

De verlenging van het Wolddiep:
een compromis uit 1385

Het Dwarsdiep splitst bij Boerakker in twee delen: Wolddiep en Matsloot. In 1385 maakten de autoriteiten (proosten en dorpspastoors) afspraken over de afwatering van dit deel van het Westerkwartier. Een oorkonde bleef bewaard. Daaruit resulteerde waarschijnlijk een verlenging van het al bestaande eerste deel van het Wolddiep. Hieronder de aanhef en ondertekenaars van 1385, daarna volgt een interpretatie. 

Hieronder vindt u een drietal samenvattingen van de teksten van Jan van den Broek 

Documenten:

a. Verlenging van het Wolddiep, eerste afspraken worden gemaakt in 1385 tussen Langewold en Vredewold

b. Een van de vroegste bedijkingen in de zeearm de Oude Riet vindt plaats bij Den Horn. Dat gebeurt vermoedelijk al ruim voor 1200.  

c. De Lauwerszee kwam in de middeleeuwen veel zuidelijker dan het het huidige Lauwersmeer. De aanleg van zeedijken is ten westen van Noordhorn nog goed te volgen.